ناک زدن در خودرو چیست؟ 

در سال‌های اخیر با ورود خودروهای مدرن‌تر چینی و وارداتی بین‌المللی به کشور، واژه ناک زدن بیشتر و بیشتر به گوش می‌خورد. واژه‌ای که از آن به عنوان یک فاکتور منفی و عامل خطرناک در پیشرانه یاد می‌شود و بعضا نگرانی بسیاری از مالکان این خودروهای جدید را به دنبال دارد.

اما ناک زدن موتور ماشین چیست؟ چرا ایجاد می‌شود؟ علائم پیدایش آن چیست و چه تاثیری بر عملکرد پیشرانه و قطعات درونی آن دارد؟ مهم تر از همه این‌ها، چگونه می‌توان از بروز پدیده ناک جلوگیری کرد؟

ناک و ناک زدن چیست و چرا این نام را دارد؟

در ادبیات انگلیسی، کلمه Knock در ساختار فعل به معنای در زدن و در ساختار اسم به معنای ضربه یا صدایی است که هنگام ضربه زدن ایجاد می‌شود. در نتیجه Knocking Sound معنایی برابر با «صدای تق تق» در ادبیات پارسی دارد.

دلیل انتخاب این واژه (ناک) برای خطاب کردن پدیده Knocking در صنعت خودروسازی نیز از صدای تق تق ایجاد شده بر اثر این پدیده بوده است. بنابراین نام پدیده ناک از صدایی که ایجاد می‌کند، الهام گرفته شده است.

تفاوت ناک و پیش احتراق

از زمان ورود مخلوط سوخت و هوا به پیشرانه تا پس از خروج دود از اگزوز، اتفاق‌های بسیار زیادی در درون سیلندر به وقوع می‌پیوندد. دو اتفاق بسیار بد که مهندسان، مالکان و رانندگان از آن فراری هستند وقوع پدیده پیش احتراق (Pre-Ignition) و پدیده ناک (Knock) با نام دیگر انفجار (Detonation) است. جالب است بدانید که در عین مشابه بودن این دو پدیده به یکدیگر، آن‌ها از یکدیگر جدا هستند و هر یک بر اثر دلایلی خاص به وجود می‌آیند.

پیش احتراق (Pre-Ignition)

پدیده‌ای است که عموم افراد جامعه و حتی مکانیک‌ها، کمتر در جریان آن قرار دارند و عموما نمی‌دانند که این پدیده با ناک تفاوت دارد. حتی در مواجهه با آن ممکن است از آن تحت عنوان ناک یاد کنند. مهم‌تر آن که پدیده پیش احتراق، خود یکی از اصلی‌ترین عواملی است که به بروز پدیده ناک و ناک زدن خودرو می‌انجامد.

پدیده پیش احتراق همان‌طور که از نامش پیدا است، به احتراق ناخواسته و زودهنگام مخلوط سوخت و هوا پیش از بروز جرقه کنترل‌شده شمع گفته می‌شود. این حالت زمانی اتفاق می‌افتد که یک بخش بیش از حد داغ (Hot Spot) در داخل سیلندر حضور داشته باشد که بتواند موجب احتراق زود هنگام مخلوط شود. این بخش داغ می‌تواند الکترود سر شمع، یک تکه از رسوب کربن (Carbon Deposite/دوده) یا قطرات ریز بخار روغن باشد که بر سر پیستون چسبیده و تحت فشار پیوسته رانندگی سرخ شده است.

پدیده پیش احتراق دارای یک احتراق ناهماهنگ و ناهمسان است که وقتی با احتراق مخلوط از سوی شمع همراه می‌شود، موجب برخورد دو موج انفجار به یکدیگر شده و با صدای دینگ با فرکانس پایین (صدای برخورد دو فلز محکم به یکدیگر) همراه می‌شود که بسیار شبیه به صدای ناک است. اگر پدیده پیش احتراق امتداد یابد می‌تواند به دلیل ایجاد حرارت بسیار زیاد، خیلی زود به ذوب و سوراخ شدن سر پیستون، ذوب شدن بخشی از دیواره پیستون، سوختن نشیمن سوپاپ (سیت سوپاپ) و بر هم خوردن آب‌بندی سوپاپ منجر شود که همگی آسیب‌هایی خطرناک و هزینه‌بردار خواهند بود.

ناک (Knocking)

پدیده ناک یا ناک زدن موتور ماشین زمانی محقق می‌شود که سوخت احتراق‌شده به صورت یکدست و یکپارچه از سر شمع تا سر پیستون منفجر نشود. در این حالت به محض احتراق ترکیب سوخت و هوا بر اثر جرقه در سر شمع، یک بخش دیگر از مخلوط در جایی دورتر درون محفظه احتراق نیز منفجر می‌شود. درست همانند پیش احتراق، برخورد موج انفجار حاصل از این دو یا چند احتراق همزمان اما ناپیوسته، با صدایی شبیه به صدای پیش احتراق همراه است.

دلایل ناک زدن خودرو چیست؟ 

حال قصد داریم، به بررسی دلایل ناک زدن در خودرو بپردازیم.

کیفیت سوخت

اولین دلیل کیفیت پایین سوخت است. همانطور که میدانید کیفیت سوخت در کشور ما بسیار پایین است و مهمترین دلیل ناک زدن خودرو ها در ایران اکتان پایین سوخت است. اکتان به معنی مقاومت سوخت در برابر خودسوزی است. این مشکل تا حدودی با استفاده از بنزین سوپر برطرف میشود.

ایجاد کربن داخل محفظه احتراق و روی پیستون

هنگامی که موتور خودرو را باز کرده اید، لایه سیاه رنگی که داخل محفظه احتراق و روی پیستون را گرفته است مشاهده کرده اید. این لایه به دو دلیل می‌تواند باعث ایجاد ناک شود.

دلیل اول اینکه یک حجم از محفظه احتراق را اشغال می کند و نسبت تراکم را بالا می‌برد و باعث ایجاد ناک می شود. دلیل دوم این است که زمانی که این لایه در معرض دمای بالا قرار می‌گیرد بعضی نقاط آن به شکل گداخته در آمده و سرخ رنگ میشود. این نقاط باعث ایجاد احتراق پیش رس و ناک می شوند.

شمع های غیر استاندارد

مورد بعدی استفاده از شمع های غیر استاندارد و هیت رنج غلط شمع است. شمع ها بازه های حرارتی متفاوتی دارند. حتما از شمعی استفاده کنید که به واسطه‌ ی کمپانی های سازنده توصیه شده است و قبل از بستن شمع دهانه شمع را تنظیم کنید.

سوخت رقیق

دلیل بعدی سوخت رقیق است. نسبت سوخت به هوای رقیق باعث بالا رفتن دما در محفظه احتراق می شود. بالا رفتن دما در محفظه احتراق باعث ایجاد ناک می‌شود.

 اکنون  شاید این فکر را کنید که نسبت سوخت به هوا را غنی کنیم، که این به خودی خود می تواند مشکلات دیگری به وجود بیاورد. غنی شدن سوخت باعث احتراق ناقص می شود و درون محفظه احتراق کربن یا اصطلاحاً دوده می‌بندد.

ایراد در سیستم خنک کاری و روغن کاری موتور

و مورد بعدی مشکل در سیستم خنک کاری و روغن کاری موتور است. اگر مشکلی در سیستم خنک کاری موتور به وجود بیاید دمای موتور افزایش پیدا می‌کند و بالا رفتن دما یکی از دلایل اصلی ایجاد ناک است.

 همچنین یکی دیگر از وظایف سیستم روغن کاری خنک کاری قطعات هم هست و اگر روانکاری با مشکل روبرو شود اصطکاک بین قطعات افزایش پیدا می‌کند و دمای موتور بالا می رود.

افزایش فشار هوا

مورد بعدی افزایش فشار هوا است. این مورد دست ما نیست ولی در سیستم های انژکتوری و به واسطه سنسور مپ تا حد زیادی برطرف می شود.

در سیستم های انژکتوری از یک سنسور به نام ناک استفاده شده است که هرموقع که ناک به ایسیو گزارش دهد،ایسیو بصورت ۲ درجه ۲ درجه جرقه را ریتارد می کند، تا ناک برطرف شود.

 بعد از برطرف شدن بصورت یک درجه یک درجه آوانس می کند، آنقدر این کار را انجام می دهد تا بهترین زمان جرقه را پیدا کند. به خاطر همین سنسور است که ذوب شدن پیستون و شکستگی پیستون در خودرو های انژکتوری نسبت به کاربراتوری کاهش چشم گیری پیدا کرده است.

جدول علت ناک زدن خودرو

پیشگیری از ناک زدن خودرو: ۶ راه تضمینی!